DE EXCLUSIEVE AMBACHTELIJKE VISSERIJZONE: EEN GEMEENSCHAPSINITIATIEF VOOR DE ZORG VOOR MARIENE MEGAFAUNA EN VOEDSELSOEVEREINITEIT.
Volledige oplossing
ZEPA
Jorge Chica
De Exclusieve Zone voor Artisanale Visserij (ZEPA), gelegen in de gemeenten Juradó en Bahía Solano, in Chocó, Colombia, is gecreëerd om visbestanden en mariene biodiversiteit te beschermen, waarbij artisanale visserij voorrang krijgt boven industriële visserij. Dit initiatief is ontstaan als reactie op de overbevissing en de negatieve gevolgen van de industriële visserij, die de bestaansmiddelen van de lokale gemeenschappen en de mariene ecosystemen aantastten. Door het bevorderen van duurzame praktijken, zoals het gebruik van selectiever vistuig, heeft de ZEPA het herstel van soorten en de bescherming van cruciale habitats voor mariene megafauna vergemakkelijkt, wat bijdraagt aan essentiële activiteiten zoals echolocatie, voeding en voortplanting van deze soorten. Naast het behoud van de biodiversiteit heeft de ZEPA de lokale economieën versterkt door de beschikbaarheid van visbestanden voor de ambachtelijke visserij te waarborgen. De ZEPA is een voorbeeld van hoe gemeenschapsbeheer en de bescherming van visserijtradities kunnen leiden tot het behoud van ecosystemen en een verbeterde levenskwaliteit voor gemeenschappen.
Laatst bijgewerkt: 08 Dec 2025
95 Weergaven
Foto- en videogalerij
Context
Uitdagingen
De ZEPA gaat het verlies aan biodiversiteit tegen door industriële visserij te verbieden en selectieve praktijken te bevorderen die bijvangst en spookvisserij verminderen. Deze maatregelen beschermen mariene habitats, waardoor de Blue Five zich in optimale omstandigheden kunnen voeden en voortplanten. Daarnaast vermindert gezamenlijke monitoring de impact van maritiem verkeer op ecosystemen.
In het licht van conflicten over overbevissing bevordert de ZEPA duurzame ambachtelijke visserij, waarbij lokale vissers exclusieve en eerlijke toegang tot mariene hulpbronnen wordt gegarandeerd. Dit beschermt hun bestaansmiddelen tegen de industriële concurrentie en verbetert hun levenskwaliteit met stabielere inkomsten.
In Chocó, Colombia, waar armoede de kwetsbaarheid van de visserij verergert, versterkt de ZEPA de voedselsoevereiniteit door prioriteit te geven aan de ambachtelijke visserij. Dit zorgt voor blijvende toegang tot mariene hulpbronnen, behoudt traditionele diëten en versterkt de voedselzekerheid zonder de ecosystemen aan te tasten.
Locatie
Juradó, Chocó, Colombia
Zuid-Amerika
Proces
Samenvatting van het proces
Lokaal leiderschap en vertegenwoordiging van de gemeenschap versterken de collectieve rechten onder Wet 70 en integreren de behoeften van de gemeenschap in de regelgeving. Juridische begeleiding zorgt voor juridische soliditeit en validatie bij diverse belanghebbenden. Technische ondersteuning en wetenschappelijke monitoring ondersteunen beslissingen over instandhouding. Bevordering van ambachtelijke visserij en uitsluiting van industriële visserij beschermen de mariene hulpbronnen en verminderen de impact. Interinstitutionele coördinatie met AUNAP, CODECHOCÓ, de Nationale Marine en lokale overheden zorgt voor een coherent beheer. Deze geïntegreerde aanpak heeft bijgedragen aan het overwinnen van uitdagingen bij het consolideren van de ZEPA, wat zowel de gemeenschappen als de biodiversiteit ten goede komt.
- Leiderschap en vertegenwoordiging van de gemeenschap: Onder leiding van de GIC-PA worden collectieve rechten en traditionele middelen van bestaan beschermd door middel van regelgeving die is vastgelegd in Wet 70.
- Juridische begeleiding: Zorgt voor afstemming van de regelgeving op nationale wetten en versterkt de institutionele validatie.
- Technische ondersteuning en controle: Leveren van belangrijke gegevens over biodiversiteit en visserijdynamiek voor besluitvorming.
- Duurzame ambachtelijke visserij: geeft prioriteit aan lokale gemeenschappen en bevordert duurzame technieken om bijvangst te verminderen.
- Interinstitutionele coördinatie: Gezamenlijke actie tussen belangrijke instanties garandeert duurzaam beheer van hulpbronnen.
Bouwstenen
Lokale leiderschapsprocessen versterkt door lokale bestuursregelingen
Het proces van lokaal leiderschap begon tussen 1997 en 1998, toen een groep ambachtelijke vissers een groeiend conflict met de industriële visserij vaststelde dat hun praktijken en territoria aantastte. Het meest kritieke punt van het conflict vond plaats tussen 2002 en 2005, toen de industrie haar aanwezigheid intensiveerde, waardoor materiaal verloren ging en de druk op de visbestanden toenam. Dit zette de gemeenschap ertoe aan zich te organiseren om hun belangen te behartigen en oplossingen te zoeken bij de overheid. Met behulp van lokale bestuursprogramma's konden deze leiders elkaar steunen om het proces van de oprichting van de ZEPA te bevorderen.
Sleutelfactoren
Het bestaan en de steun van geconsolideerde maatschappelijke structuren zoals de Interinstitutionele en communautaire groep voor ambachtelijke visserij, die bijdroeg aan de vertegenwoordiging van gemeenschapsinitiatieven en de belangen van visserijgemeenschappen.
Geleerde les
Het is essentieel dat de leiderschapsprocessen georganiseerd blijven en duidelijke doelstellingen hebben om de ZEPA te blijven verdedigen en meer garanties te bieden voor de bescherming ervan.
Juridische begeleiding en consolidatie van het wettelijk kader dat de figuur ondersteunt
De juridische begeleiding was gericht op het garanderen van een eerlijke verdediging van de geschonden rechten van de vissers en op het bevorderen van de uitbreiding van het ZEPA-cijfer. Dankzij deze steun werd de rechtszaak in 2012 aangespannen, wat leidde tot een gunstige uitspraak in 2019 en vervolgens tot een definitieve uitspraak in tweede aanleg in 2020.
Sleutelfactoren
De ondersteuning van maatschappelijke organisaties met juridische expertise die de rechten van de gemeenschappen via juridische kanalen kunnen opeisen.
Geleerde les
Juridische ondersteuning moet hand in hand gaan met een vertrouwensrelatie met de gemeenschappen en alles wat wordt voorgesteld in het wettelijke kader moet worden besproken en goedgekeurd door de gemeenschappen.
Technische bijstand en wetenschappelijk toezicht gericht op de ambachtelijke visserij
Verschillende organisaties en onderzoekers hebben controlewerkzaamheden uitgevoerd gericht op de ambachtelijke visserij, wat waardevolle informatie heeft opgeleverd die het belang van dit gebied onderstreept. Deze gegevens, aangevuld met technische bijstand, hebben gediend als een fundamentele basis voor het opzetten en in stand houden van de ZEPA.
Sleutelfactoren
De steun van maatschappelijke organisaties die in het gebied werken en overheidsinstanties die verantwoordelijk zijn geweest voor het uitvoeren van studies en het genereren van technische informatie.
Geleerde les
Technische assistentie en wetenschappelijke monitoring vereisen verschillende soorten middelen die niet altijd beschikbaar zijn, en daarom moeten er actieroutes geïdentificeerd worden om deze middelen te verkrijgen.
Bevordering van ambachtelijke visserij met goede praktijken en verbod op industriële visserij
Industriële visserij veroorzaakt ernstige gevolgen zoals de vernietiging van de mariene voedselketen - vooral bij de vangst van belangrijke soorten zoals garnalen - en het gebruik van vistuig dat dolfijnen, schildpadden, haaien en zelfs walvissen treft, die verwondingen of stress oplopen door lawaai en slagen. Het doel van het verbod op industriële visserij was om deze gevolgen te verminderen. Daarnaast wordt verantwoordelijke ambachtelijke visserij gestimuleerd, waarbij wordt voorkomen dat het ecologisch evenwicht wordt verstoord en waarbij duurzamere methoden worden gebruikt, zoals het gebruik van gebogen haken die kwetsbare soorten beschermen doordat ze niet gemakkelijk aan de haak kunnen worden geslagen. Hun visserij is gebaseerd op selectieve technieken zoals handlijnen of spinnen, waardoor soorten behouden blijven en een levensvatbare visserij op de lange termijn gegarandeerd is.
Sleutelfactoren
Het bestaan van specifieke regelgeving om de ZEPA te reguleren en verboden vast te stellen, samen met de verplichting dat deze regelgeving wordt nageleefd en geaccepteerd door de verschillende belanghebbenden.
Geleerde les
Voor een goede uitvoering van de ZEPA moet worden samengewerkt met de actoren die verantwoordelijk zijn voor de bewakings- en controleprocessen, zodat de vastgestelde verboden daadwerkelijk worden nageleefd.
Interinstitutionele coördinatie voor het beheer van de ZEPA
Het doel van interinstitutionele afstemming is om alle actoren met relevante bevoegdheden te betrekken bij het coördineren van acties die effectief beheer van de ZEPA mogelijk maken en de effecten van industriële visserij in het gebied aanpakken. De oprichting van de Expanded Interinstitutional Roundtable maakte het mogelijk om dit effectief te doen.
Sleutelfactoren
Het bestaan van een gerechtelijke uitspraak die de oprichting van een uitgebreide interinstitutionele rondetafel beveelt die de bevoegde entiteiten, gemeenschappen en verwante organisaties samenbrengt.
Geleerde les
De articulatieprocessen zijn complex omdat verschillende belangen samenkomen, en dit vereist openheid voor dialoog, de standvastigheid van de gemeenschappen, de juiste planning van de ruimtes, naast andere factoren. Dit zijn langetermijnprocessen die niet onmiddellijk resultaat opleveren.
Invloeden
De ZEPA, hoewel geen beschermd zeegebied en gericht op visserijbeheer, heeft duidelijke voordelen laten zien voor het behoud van de Blue Five. Maatregelen zoals het verbieden van industriële visserij en het bevorderen van duurzame ambachtelijke praktijken dragen bij aan de bescherming van deze soorten terwijl de hulpbronnen en voedselzekerheid behouden blijven.
Een belangrijk effect is de vermindering van onderwatergeluid door minder industrieel scheepvaartverkeer, waardoor de akoestische interferentie die de communicatie en het gedrag van bultruggen beïnvloedt, afneemt. De bijvangst is ook afgenomen door het gebruik van kieuwnetten te beperken, wat gunstig is voor haaien en schildpadden (Corporación PROCASUR, 2015). De uitsluiting van industriële visserij beschermt kritieke gebieden voor het voeden en voortplanten van dolfijnen, mantaroggen en haaien, waardoor hun biologische cycli worden gewaarborgd (Corporación PROCASUR, 2015).
De ZEPA biedt veilige corridors voor het voortbestaan van de Blue Five, waardoor de band tussen natuurbehoud en vistraditie wordt versterkt. Lokale vissers hebben duurzame praktijken ingevoerd en nemen deel aan het monitoren van de biodiversiteit, waardoor natuurbehoud in hun werk wordt geïntegreerd.
Tot slot heeft de ZEPA het herstel van belangrijke soorten voor voedsel- en handelszekerheid bevorderd. Invemar (2019) documenteerde een toename in de relatieve overvloed van demersale hulpbronnen. De vermindering van de industriële visserijdruk heeft het geleidelijke herstel van de vispopulaties mogelijk gemaakt, wat tot uiting komt in verbeterde ambachtelijke vangsten.
Begunstigden
De ZEPA komt ten goede aan ambachtelijke vissers, lokale gemeenschappen, natuurtoerisme en ecosystemen door hulpbronnen te beschermen, bestaansmiddelen te verbeteren en de mariene biodiversiteit te behouden.
Wereldwijd biodiversiteitsraamwerk (GBF)
GBF Doel 1 - Alle gebieden plannen en beheren om het verlies aan biodiversiteit te verminderen
GBF Streefdoel 10 - Biodiversiteit en duurzaamheid in landbouw, aquacultuur, visserij en bosbouw verbeteren
GBF Doel 13 - De voordelen van genetische hulpbronnen, digitale sequentie-informatie en traditionele kennis beter delen
GBF Doel 14 - Biodiversiteit integreren in de besluitvorming op elk niveau
GBF Doel 22 - Participatie in besluitvorming en toegang tot rechtspraak en informatie over biodiversiteit voor iedereen garanderen
Duurzame Ontwikkelingsdoelen
SDG 10 - Ongelijkheid verminderen
SDG 12 - Verantwoord consumeren en produceren
SDG 13 - Klimaatactie
SDG 14 - Leven onder water
Verhaal
De geschiedenis van de vissers van de ZEPA
Twintig of dertig jaar geleden was een ambachtelijke visser geen bron van trots. Als je geluk had, verdiende een visser die 20 dagen op zee doorbracht niet eens het minimumloon per maand. De ambachtelijke visserij, de economische steunpilaar van veel kustgemeenschappen, was niet eens meer genoeg om van te leven. In deze context werd de ZEPA geboren, als antwoord op een harde realiteit: de zee was niet meer genoeg en er moest niet alleen gevochten worden voor hulpbronnen, maar voor het leven zelf, voor waardigheid, om te voorkomen dat kinderen naar de oorlog of de drugshandel zouden gaan.
Het begin was moeilijk. Niemand geloofde dat het veranderd kon worden. Veel vissers waren terughoudend om hun netten te vervangen omdat het, zelfs bij het vangen van kleine vis, het enige was waar ze nog van konden leven. Maar beetje bij beetje, gedreven door noodzaak en de overtuiging dat een andere toekomst mogelijk was, begonnen ze zich te organiseren en deel uit te maken van het proces. Tussen 2002 en 2008, de moeilijkste jaren, kregen ze te maken met armoede, uitsluiting en zelfs geweld. Sommige leiders werden vermoord, maar anderen verzetten zich, gedreven door collectieve kracht.
In de loop der jaren transformeerde het proces. Ze verwisselden netten voor kromme haken om schildpadden en haaien te beschermen. Ze lieten schadelijke praktijken achter zich en gingen over op duurzame en selectieve visserij. Het resultaat is zichtbaar: tegenwoordig kan een ambachtelijke visser tot drie minimumlonen verdienen, hun kinderen gaan naar de universiteit en lopen met opgeheven hoofd. De vis die ze vangen wordt beschouwd als de beste en verste van het land en het respect voor hun vak is hersteld.
Dit verhaal heeft niet één hoofdpersoon. Het is het verhaal van alle ambachtelijke vissers die zich verzetten, van hen die nog in leven zijn en van hen die er niet meer zijn. De ZEPA herstelde niet alleen de zee, maar gaf een gemeenschap ook haar trots en waardigheid terug.
Deze goede praktijk wordt gepresenteerd ter nagedachtenis aan de leiders van de gemeenschap, zoals Euclides "Clides" Valois, die hun volk moedig vertegenwoordigden.